{"id":2807,"date":"2024-12-02T18:12:34","date_gmt":"2024-12-02T18:12:34","guid":{"rendered":"http:\/\/croesocymraeg.cymru\/croeso\/?page_id=2807"},"modified":"2024-12-02T18:18:33","modified_gmt":"2024-12-02T18:18:33","slug":"bere","status":"publish","type":"page","link":"http:\/\/croesocymraeg.cymru\/croeso\/bere\/","title":{"rendered":"Castell y Bere"},"content":{"rendered":"\n<p>Ydy, mae\u2019n anghysbell. Ond mae\u2019n denu pawb sy&#8217;n frwd dros gestyll. Mewn llinyn ar hyd brigiad creigiog danheddog yn Nyffryn Dysynni wrth droed Cader Idris, mae Castell y Bere yn enwedig o dda am ddeffro naws ac awyrgylch cestyll brodorol Cymru. <\/p>\n\n\n\n<p>Fe\u2019i hadeiladwyd gan reolwr Cymru Llywelyn ap Iorwerth (Llywelyn Fawr) i warchod ffin ddeheuol Gwynedd, a dechreuodd y gwaith adeiladu ym 1221, a\u2019r castell yn cael ei ddefnyddio o hyd tan 1294. Er gellir priodoli llawer o gryfder Castell y Bere i\u2019w uchelfan, mae ei ddyluniad yn tystio i ddyfeisgarwch ei benseiri Cymreig. Roedd y fynedfa soffistigedig, sy\u2019n cynnwys dau borthdy gyda phontydd codi ac efallai porthcwlisiau, gryn dipyn o flaen ei hoes, hyd yn oed yn \u00f4l safonau amddiffynfeydd y Saeson.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<iframe src=\"https:\/\/web250.secure-secure.co.uk\/atgofion.co.uk\/pano\/bere\/\" height=\"700\" width=\"100%\" title=\"Iframe Example\"><\/iframe>\n\n\n\n<p>Roedd Castell y Bere yn leoliad anghysbell yng nghyffindir ddeheuol Llywelyn, ond roedd e\u2019n safle hollbwysig ar gyfer amddiffyniad. Byddai\u2019n amddiffyn ardal y gwartheg a\u2019r famwlad yng Ngwynedd, ac roedd e\u2019n tra-arglwyddiaethu ar arglwyddiaeth Meirionydd.<\/p>\n\n\n\n<p>Llywelyn ab Iorwerth oedd y tywysog; ond y gwaretheg oedd y brenhinoedd! Yn y Gymru ganoloesol roedd gwaretheg mor werthfawr ag y mae arian inni heddiw. Roedd y lleoliad hwn mor bwysig nes yr oedd Llywelyn yn barod i gymryd y safle oddi ar ei fab ei hun, Gruffudd, yn 1221 er mwyn adeiladu\u2019r castell.<\/p>\n\n\n\n<p>Wedi i Llywelyn farw, parhaodd ei olynwyr i\u2019w ddefnyddio. Fe\u2019i cymerwyd gan Frenin Lloegr, Edward I, yn 1283. Fe wnaeth e newidiadau i\u2019r castell gan obeithio y byddai cyffindir tref Seisnig yn datblygu o\u2019i amgylch. Ni ddigwyddodd hyn. Gadawodd y Saeson y safle yn ystod eu gwrthryfel yn erbyn y llywodraeth yn 1294.<\/p>\n\n\n\n<p>Heddiw, mae Castell y Bere yr un mor wyllt ac anghysbell ag yr oedd pan gyrhaeddodd Llywelyn yno gyntaf. Ymestynna ar hyd gopaon creigiog ochr ddwyreiniol cwm Dysynni. Mae\u2019n anodd credu fod y lleoliad anghysbell a phrydferth hwn, unwaith wedi rheoli llwybr pwysig a redai i\u2019r gogledd o arfordir Tywyn tua Dolgellau gan amddiffyn ffin ddehueol Gwynedd.<\/p>\n\n\n\n<p>Mae nodweddion arbennig Castell y Bere yn cynnwys cromfa Gymreig \u2014 neu cynllun si\u00e2p D hirgul o d\u0175r y de. Gellir cymharu graddfa\u2019r castell hwn \u00e2 chestyll Cymreig eraill tebyg eu cynllun, megis Ewloe a Charndochan.<\/p>\n\n\n\n<p>Yn ogystal, mae\u2019r fynedfa uchel a chain wedi\u2019i chreu yn arbennig ar gyfer amddiffyn, yn nodwedd anarferol o gastell Cymreig yn 1220au. Wrth ei ymyl hefyd mae ffosydd a gatiau t\u0175r gyda phontydd codi a phorthcwlis mwy na thebyg. Ni ellir cymharu\u2019r fynedfa soffisdigedig hon \u00e2\u2019r un gastell Cymreig arall. Yn wir, hyd yn oed mewn cymhariaeth \u00e2 safonau caeriau Lloegr, byddai mynedfa dechnolegol o\u2019r fath wedi bod o flaen ei amser yn y 1220au cynnar.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-block-embed-youtube wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<iframe title=\"Castell Y Bere\" width=\"1240\" height=\"698\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/zn7FnHIxul0?start=9&#038;feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Cysylltwch \u00e2 Cadw<\/h2>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ydy, mae\u2019n anghysbell. Ond mae\u2019n denu pawb sy&#8217;n frwd dros gestyll. Mewn llinyn ar hyd brigiad creigiog danheddog yn Nyffryn Dysynni wrth droed Cader Idris, mae Castell y Bere yn enwedig o dda am ddeffro naws ac awyrgylch cestyll brodorol Cymru. Fe\u2019i hadeiladwyd gan reolwr Cymru Llywelyn ap Iorwerth (Llywelyn Fawr) i warchod ffin ddeheuol&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-2807","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/croesocymraeg.cymru\/croeso\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2807","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/croesocymraeg.cymru\/croeso\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"http:\/\/croesocymraeg.cymru\/croeso\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/croesocymraeg.cymru\/croeso\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/croesocymraeg.cymru\/croeso\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2807"}],"version-history":[{"count":3,"href":"http:\/\/croesocymraeg.cymru\/croeso\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2807\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2810,"href":"http:\/\/croesocymraeg.cymru\/croeso\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2807\/revisions\/2810"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/croesocymraeg.cymru\/croeso\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2807"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}